Hết hợp đồng TTS chuyển Tokutei: điều kiện & miễn thi

Thực tập sinh hoàn thành tốt chương trình số 2 (từ 2 năm 10 tháng trở lên) được miễn CẢ thi tiếng Nhật lẫn thi kỹ năng khi chuyển sang Tokutei cùng nhóm nghề. Đây là ưu đãi lớn nhất của diện thực tập sinh. Nếu đổi sang ngành khác, bạn vẫn được miễn thi tiếng Nhật nhưng phải thi kỹ năng của ngành mới.

Thực tập sinh chuyển Tokutei có phải thi tiếng Nhật không?

Không, nếu bạn hoàn thành tốt (良好に修了) chương trình thực tập sinh số 2. Khi đó điều kiện tiếng Nhật của visa Tokutei 1 được coi là đã thoả — bạn không cần thi JFT-Basic cũng không cần JLPT N4.

Ba mốc cần nhớ:

Riêng ngành điều dưỡng (介護) có thêm kỳ thi tiếng Nhật chuyên ngành điều dưỡng, không được miễn theo diện trên.

Lưu ý quan trọng: cơ chế miễn thi này áp dụng cho người đã hoàn thành thực tập sinh, và theo hướng dẫn của các văn phòng hành chính sĩ tại Nhật, đây là biện pháp chuyển tiếp dự kiến còn duy trì tới khoảng năm 2030 — không nên coi là vĩnh viễn.

"Hoàn thành tốt" nghĩa là gì?

Nghĩa là bạn thực tập đủ thời gian và có xác nhận của nghiệp đoàn/công ty tiếp nhận rằng quá trình thực tập diễn ra tốt. Mốc thời gian tối thiểu là 2 năm 10 tháng của chương trình số 2 — đây là điều kiện tiên quyết, và về nguyên tắc bạn không thể bỏ giữa chừng để chuyển sang Tokutei sớm hơn.

Giấy tờ chứng minh thường gồm: giấy chứng nhận hoàn thành thực tập (技能実習評価試験 hoặc bản đánh giá của nghiệp đoàn), hợp đồng, bảng lương, và xác nhận tình trạng cư trú. Bạn nên xin bản này trước khi hết hợp đồng, đừng để về nước rồi mới xin.

Đang giữ visa katsudo (特定活動) thì còn chuyển được không?

Còn, và đây là tình huống rất phổ biến: hết hợp đồng, được cấp một thời hạn ngắn để thu xếp về nước hoặc chờ chuyển đổi. Ba điều quyết định:

1. Thời hạn còn lại trên thẻ. Thủ tục xin chuyển sang Tokutei cần thời gian xét, nên còn càng nhiều ngày càng an toàn. Đây là lúc phải chạy, không phải lúc chờ.
2. Đã có nơi tiếp nhận chưa. Visa Tokutei gắn với một công ty tiếp nhận cụ thể — không có nơi nhận thì không có hồ sơ để nộp.
3. Bộ giấy tờ thực tập có đủ không. Nếu nghiệp đoàn chưa trả giấy tờ, xử lý việc này trước tiên (xem phần dưới).

Nếu thời hạn quá ngắn, hãy hỏi rõ đơn vị tiếp nhận và văn phòng hành chính sĩ về khả năng xin gia hạn diện đặc định hoạt động trong thời gian chờ xét — đừng để quá hạn cư trú, vì quá hạn ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng được cấp visa sau này.

Nghiệp đoàn không cho chuyển ngành, không trả giấy tờ thì làm gì?

Đây là câu hỏi xuất hiện nhiều nhất trong hộp tin của Rakuraku, và câu trả lời thẳng là: nghiệp đoàn không có quyền quyết định bạn được chuyển Tokutei hay không — quyền cấp visa thuộc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Nhưng họ đang giữ thứ bạn cần: giấy xác nhận quá trình thực tập.

Ba việc nên làm, theo thứ tự:

1. Yêu cầu bằng văn bản (email, tin nhắn có lưu vết) thay vì chỉ nói miệng — nêu rõ bạn cần bản xác nhận hoàn thành thực tập để làm thủ tục lưu trú.
2. Liên hệ đơn vị hỗ trợ chính thức: tổ chức OTIT (外国人技能実習機構) có đường dây tư vấn tiếng Việt cho thực tập sinh; đây là kênh xử lý đúng khi nghiệp đoàn gây khó.
3. Nhờ công ty tiếp nhận mới hoặc văn phòng hành chính sĩ đứng ra làm việc — họ có kinh nghiệm và có tiếng nói hơn cá nhân bạn.

Song song, hãy tự gom bản sao mọi thứ bạn có: hợp đồng, bảng lương, thẻ cư trú các thời kỳ, giấy tờ bảo hiểm. Bộ này giúp chứng minh quá trình thực tập khi thiếu giấy của nghiệp đoàn.

Từng bỏ trốn, quá hạn cư trú, hoặc còn nợ thì sao?

Nói thật để bạn không mất tiền oan: những trường hợp này không tự động bị loại, nhưng khó hơn hẳn và phụ thuộc hồ sơ cụ thể.

• Bỏ trốn / làm việc ngoài phép / quá hạn cư trú: đây là các yếu tố cơ quan xuất nhập cảnh xem xét rất nặng khi xét đơn. Cần trung thực khai báo và có người có nghiệp vụ (hành chính sĩ) làm hồ sơ — che giấu bị phát hiện thì hậu quả nặng hơn nhiều.
• Nợ tiền cá nhân ở Nhật (điện thoại, thẻ, mua trả góp): không phải điều kiện của visa, nhưng khoản nợ chưa xử lý có thể gây rắc rối khi làm lại thủ tục hoặc khi nhập cảnh lần sau. Nên xử lý dứt điểm trước khi về nước.
• Đã về nước rồi muốn quay lại theo diện Tokutei: vẫn được, thi kỹ năng và tiếng Nhật (hoặc dùng diện miễn thi nếu hoàn thành tốt TTS) rồi làm hồ sơ từ Việt Nam.

Với các ca này, đừng nghe tư vấn truyền miệng trong nhóm chat. Hãy hỏi trực tiếp cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoặc một văn phòng hành chính sĩ, vì kết quả phụ thuộc chi tiết của từng người.

Du học sinh bỏ học giữa chừng có thi Tokutei được không?

Được — diện du học không có ưu đãi miễn thi như thực tập sinh, nên bạn đi con đường tiêu chuẩn: đỗ kỳ thi tiếng Nhật (JFT-Basic A2 hoặc JLPT N4) + đỗ kỳ thi kỹ năng của ngành muốn làm, rồi xin chuyển tư cách lưu trú khi đã có nơi tiếp nhận.

Điểm cần cẩn thận là tình trạng cư trú hiện tại: nếu đã nghỉ học, tư cách du học có thể bị ảnh hưởng. Hãy kiểm tra thời hạn thẻ và làm thủ tục sớm. Với người còn ít thời gian, JFT-Basic là lựa chọn hợp lý hơn JLPT vì thi quanh năm và biết điểm ngay — xem so sánh chi tiết ở bài nên thi JFT hay JLPT N4.

Chuyển sang Tokutei thì lương có tăng không?

Có, và đây là con số chính thức chứ không phải lời hứa của công ty phái cử. Theo Khảo sát cơ cấu tiền lương năm 2025 của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (厚生労働省):

Chênh lệch giữa Tokutei và thực tập sinh là hơn 31.000 yên/tháng, tức khoảng 370.000 yên/năm — chưa tính việc Tokutei được chuyển việc trong cùng nhóm nghề và được gia hạn tới 5 năm. Chi tiết theo từng ngành: xem bài mức lương Tokutei theo ngành.

Lộ trình 4 bước cho người đang ở Nhật

Thứ tự này được sắp theo đúng cái gì chặn cái gì, dựa trên các ca Rakuraku đã đồng hành:

1. Xác định mình thuộc diện nào (miễn thi hay phải thi) — dùng bảng ở đầu bài. Đây là bước quyết định bạn cần bao nhiêu thời gian.
2. Gom giấy tờ thực tập ngay khi còn ở công ty cũ, đừng chờ.
3. Tìm nơi tiếp nhận cùng nhóm nghề (để được miễn thi kỹ năng) hoặc chuẩn bị thi kỹ năng nếu đổi ngành.
4. Nếu phải thi tiếng Nhật, đo trình độ trước. Đăng ký thi khi chưa đủ điểm là mất cả lệ phí lẫn 45 ngày chờ thi lại. Làm 1 đề thi thử JFT-Basic miễn phí trên Rakuraku Academy để biết mình đang ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Thực tập sinh hết 3 năm chuyển Tokutei có phải thi gì không?

Nếu bạn hoàn thành tốt chương trình thực tập sinh số 2 (từ 2 năm 10 tháng) và chuyển sang Tokutei cùng nhóm nghề thì được miễn cả thi tiếng Nhật lẫn thi kỹ năng. Đổi sang ngành khác thì vẫn miễn thi tiếng Nhật nhưng phải thi kỹ năng của ngành mới.

Bỏ thực tập giữa chừng có được miễn thi không?

Không. Ưu đãi miễn thi chỉ dành cho người hoàn thành tốt chương trình số 2 (tối thiểu 2 năm 10 tháng). Chưa đủ mốc này thì bạn đi đường tiêu chuẩn: thi JFT-Basic đạt A2 hoặc JLPT N4, cộng thi kỹ năng của ngành.

Đang ở visa katsudo chờ về nước, còn chuyển Tokutei được không?

Còn, nhưng phụ thuộc thời hạn còn lại trên thẻ, việc bạn đã có công ty tiếp nhận chưa, và bộ giấy tờ thực tập có đủ chưa. Cần làm thủ tục sớm và tuyệt đối không để quá hạn cư trú.

Nghiệp đoàn không trả giấy tờ thì xử lý thế nào?

Nghiệp đoàn không có quyền quyết định bạn được chuyển Tokutei hay không. Hãy yêu cầu bằng văn bản có lưu vết, liên hệ đường dây tư vấn tiếng Việt của tổ chức OTIT, và nhờ công ty tiếp nhận mới hoặc hành chính sĩ đứng ra làm việc. Song song tự gom bản sao hợp đồng, bảng lương, thẻ cư trú.

Từng quá hạn cư trú hoặc bỏ trốn có xin được visa Tokutei không?

Không bị loại tự động, nhưng đây là yếu tố bị xem xét rất nặng và kết quả phụ thuộc từng hồ sơ. Cần khai báo trung thực và nhờ hành chính sĩ làm hồ sơ; che giấu bị phát hiện sẽ nặng hơn nhiều.

Chuyển sang Tokutei lương cao hơn thực tập sinh bao nhiêu?

Theo Khảo sát cơ cấu tiền lương 2025 của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, lương bình quân diện kỹ năng đặc định là 221.400 yên/tháng, còn thực tập sinh là 190.300 yên/tháng — chênh hơn 31.000 yên/tháng.

Du học sinh bỏ học có chuyển Tokutei được không?

Được, nhưng không có ưu đãi miễn thi: bạn phải đỗ kỳ thi tiếng Nhật (JFT-Basic A2 hoặc JLPT N4) và kỳ thi kỹ năng của ngành, rồi xin chuyển tư cách lưu trú khi đã có nơi tiếp nhận. Cần kiểm tra thời hạn thẻ cư trú và làm sớm.

Nguồn: Hướng dẫn chuyển từ thực tập sinh số 2 sang Tokutei 1 — 行政書士法人Tree · Điều kiện miễn thi kỹ năng và thi tiếng Nhật — 行政書士法人Tree · Khảo sát cơ cấu tiền lương 2025 — 厚生労働省 · JFT-Basic — Japan Foundation.

Bài viết mang tính tham khảo. Thủ tục lưu trú xét theo từng hồ sơ cụ thể — hãy xác nhận với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản, nghiệp đoàn hoặc văn phòng hành chính sĩ trước khi quyết định.